Sib il-jum tal-ġimgħa

Kif tuża l-għodda tal-jum tal-ġimgħa

1. Agħżel Data. Taħdem kwalunkwe data mill-1 ta’ Jannar tas-sena 1 sal-31 ta’ Diċembru 9999. Illum iġib lura d-data ta’ illum.
2. Aqra l-Jum tal-ġimgħa, id-Data sħiħa, il-Jum tas-sena u l-Ġimgħa ISO.
3. Taħt Pass pass bil-kongruwenza ta’ Zeller, issegwi l-kalkolu bl-idejn, b’kull valur intermedju.
4. F’F’liema jum twelidt?, daħħal id-Data tat-twelid biex tara f’liema jum tal-ġimgħa twelidt, kemm għaddew jiem minn dak iż-żmien, f’liema jum jaqa’ l-għeluq is-snin li jmiss, u kemm mill-għeluq is-snin tiegħek s’issa waqgħu fl-istess jum tal-ġimgħa.
5. L-istess data f’snin oħra turi f’liema jum tal-ġimgħa jaqa’ dak il-jum u xahar f’kull sena bejn Mis-sena u Sas-sena. Utli għall-għeluq is-snin, l-anniversarji u l-avvenimenti rikorrenti. Is-sena magħżula tiġi enfasizzata.

Il-kongruwenza ta’ Zeller spjegata

Christian Zeller ippubblika din il-formula fl-1882 biex jikkalkula bl-idejn il-jum tal-ġimgħa ta’ kwalunkwe data Grigorjana:

h = (q + ⌊13(m + 1) / 5⌋ + K + ⌊K / 4⌋ + ⌊J / 4⌋ + 5J) mod 7

• q huwa l-jum tax-xahar;
• m huwa x-xahar, magħdud minn Marzu (3) sa Diċembru (12), bi Jannar u Frar magħduda bħala xhur 13 u 14 tas-sena ta’ qabel: dan iċaqlaq il-jum bisestili fl-aħħar tas-sena;
• K hija s-sena fi ħdan is-seklu (sena mod 100) u J is-seklu (is-sena maqsuma b’100, imdawra l-isfel);
• ⌊x⌋ ifisser “dawwar l-isfel”, u mod 7 huwa r-residwu wara d-diviżjoni b’7.

Ir-riżultat h jagħti l-jum tal-ġimgħa: 0 = Sibt, 1 = Ħadd, 2 = Tnejn, u hekk sa 6 = Ġimgħa.

Eżempju għall-1 ta’ Jannar 2000: Jannar jgħodd bħala xahar 13 tal-1999, allura q = 1, m = 13, K = 99 u J = 19. Imbagħad h = (1 + 36 + 99 + 24 + 4 + 95) mod 7 = 259 mod 7 = 0, li huwa Sibt. Din l-għodda turi l-istess passi għad-data li tagħżel, u tivverifika r-riżultat b’għadd indipendenti tal-jiem.

Dati qabel l-1582

Il-kalendarju Grigorjan inbeda nhar il-Ġimgħa, il-15 ta’ Ottubru 1582; il-jum ta’ qabel kien il-Ħamis, l-4 ta’ Ottubru, fil-kalendarju Ġuljan l-eqdem. Għal dati aktar bikrin, l-għodda tuża l-kalendarju Grigorjan proleptiku, ir-regoli preżenti mġebbda lura, li hija l-konvenzjoni tal-ISO 8601. Twissik u tagħti d-data Ġuljana tal-istess jum, għax id-dokumenti ta’ dak iż-żmien kienu jużaw dak il-kalendarju. Xi pajjiżi biddlu ħafna aktar tard: il-Gran Brittanja u l-kolonji tagħha fl-1752, ir-Russja fl-1918. Data meħuda minn sors qadim Ingliż jew Russu tista’ għalhekk tkun data Ġuljana.

Il-jum tal-ġimgħa ta’ jum partikolari qatt ma jinbidel bejn iż-żewġ kalendarji, id-data biss tinbidel. Pereżempju, William Shakespeare miet fit-23 ta’ April 1616 (Ġuljan), li huwa t-3 ta’ Mejju 1616 fil-kalendarju Grigorjan; it-tnejn kienu nhar ta’ Tlieta.